Chăm sóc trẻ em mùa nắng nóng

Nhận biết những bệnh phổ biến ở trẻ mùa nắng nóng cũng ít nhiều giúp các bậc phụ huynh chủ động phòng tránh để bảo vệ con trẻ trước nguy cơ bị mắc những căn bệnh này.

Những bệnh phổ biến ở trẻ em mùa nắng nóng

Tiêu chảy: nhất là tiêu chảy cấp, mùa nóng là mùa bùng phát và dễ mắc bệnh tiêu chảy là do nắng nóng thức ăn dễ bị hư thiu, môi trường ô nhiễm làm phát tán mầm bệnh tiêu chảy, trẻ hay khát nước nên dễ uống những loại nước giải khát không bảo đảm vệ sinh lúc mùa nắng nóng.

Thời tiết oi bức làm bùng phát những căn bệnh viêm nhiễm đường hô hấp cấp

Ngộ độc thức ăn: thời tiết nắng nóng nếu như thức ăn không được bảo quản kỹ, đúng cách và việc chế biến thức ăn cho trẻ không đảm bảo quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ là nguyên do gây ra ngộ độc thức ăn tại trẻ em, đặc biệt môi trường học đường như nhà trẻ, mẫu giáo.

Viêm đường hô hấp cấp tính: thời tiết oi bức làm bùng phát những căn bệnh viêm nhiễm đường hô hấp cấp tính như: viêm họng, viêm mũi xuất tiết, viêm amiđan, viêm VA… Hầu hết nguyên do gây bệnh ở trẻ em dưới 5 tuổi là do nhiễm siêu vi trùng. Khi bị bệnh trẻ thường bị sốt, ho, sổ mũi, nghẹt mũi, thậm chí nhức đầu, buồn nôn, nôn… khiến trẻ mệt đừ và khó ăn uống. Một số trường hợp có thể do bị nhiễm vi khuẩn, thường gặp nhất là vi khuẩn Haemophilus influenzae típ b (viết tắt Hib) và phế cầu khuẩn (Streptococcus Pneumonia), lúc thấy trẻ bệnh, phụ huynh nên sớm đưa trẻ đi khám bác sĩ để được điều trị kịp thời

Nhiễm siêu vi: ghi nhận ở những bệnh viện nhi, mùa nắng nóng cũng là thời điểm làm cho trẻ dễ bị nhiễm siêu vi khuẩn khiến trẻ bị sốt, phát ban, nhức đầu, nhức mắt, biếng ăn, mệt mỏi hay lừ đừ vì trẻ thường bị sốt cao, một số trẻ có biểu hiện như: buồn nôn hay nôn rất nhiều khiến cha mẹ rất lo lắng… Hiện có hơn 200 chủng siêu vi được phân lập, không những thế phần lớn đều là siêu vi bình thường ít có hại cho trẻ, bệnh có thể tự khỏi trong 5 - 7 ngày nếu như được theo dõi và chăm sóc tốt. Tuy nhiên, cũng có một số siêu vi hiểm nguy có thể gây hại cho trẻ cần Quan tâm như: siêu vi gây bệnh sốt xuất huyết, siêu vi gây bệnh tay chân miệng, siêu vi sởi, siêu vi cúm, siêu vi gây bệnh thủy đậu…

Những bệnh “đến hẹn lại lên”

Bệnh thủy đậu (trái rạ): vẫn được xem là bệnh phổ biến ở trẻ em vì bệnh rất dễ lay lan cho trẻ qua con đường hô hấp. Theo ghi nhận của Viện Pasteur TP.HCM, bệnh thường xuất hiện theo mùa, tầm khoảng tháng 2 - tháng 6 hàng năm, tháng cao điểm nhất thường rơi vào tháng 4. Bệnh thủy đậu hiện đã có vắcxin bộ phận ngừa hiệu quả mang lại sự chủ động cho việc phòng ngừa

Nhóm bệnh sởi - quai bị - rubella: cũng giống như bệnh trái rạ, nhóm bệnh này cũng rất dễ lay lan qua đường hô hấp, và được xem là nhóm bệnh “đến hẹn lại lên” vì bệnh cũng thường phổ biến vào tầm tháng 2 - tháng 6 hàng năm. Với bệnh sởi, nếu theo dõi và chăm sóc không chín xác cách có thể gặp những biến chứng nguy hiểm đôi khi có thể dẫn tới tử vong. Bệnh quai bị có thể gây biến chứng “vô sinh” ở nam giới, bệnh Rubella nếu như phụ nữ không may bị nhiễm trong thời kỳ mang thai có thể gây hội chứng Rubella bẩm sinh tại trẻ sơ sinh. Hiện tại bệnh cũng có thể phòng ngừa chủ động bằng vắcxin 3 trong 1.

Viêm não Nhật Bản (còn gọi viêm não B): mùa nắng nóng, theo ghi tiếp nhân của các chuyên gia y tế về bệnh truyền nhiễm thì tỉ lệ mắc bệnh viêm não Nhật Bản tại trẻ em thường nâng cao cao hơn vào đầu mùa mưa (tầm tháng 6 - tháng 7), bệnh thường diễn ra tại khu vực phía Bắc, miền Nam hiếm xảy ra hơn. Đây là bệnh lý khá hiểm nguy nếu bệnh diễn tiến nặng mà không được phát hiện kịp thời. Một điều may mắn là hiện tại đã có thuốc bộ phận ngừa hiệu quả, phần nào làm giảm bớt gánh nặng bệnh tật cho trẻ em.

Viêm màng não ở trẻ em: theo thống kê thường niên của Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Nhi Đồng 2, bệnh này thường có xu thế gia nâng cao trong dịp hè nắng nóng nhất là tình trạng trẻ nhập viện do viêm màng não thường phổ biến vào thời điểm này. Đây là bệnh lý rất hiểm nguy cho trẻ em, ví dụ phát hiện trễ và điều trị không kịp thời có thể gây hiểm nguy tới tính mạng của trẻ, nhiều trẻ mắc bệnh quá nặng nếu như điều trị thành công cũng thường để lại nhiều di chứng nặng nề như trẻ bị bại não, chậm phát triển tâm thần, liệt, co giật, động kinh.... Hiện tại bệnh cũng đã có vắcxin bộ phận ngừa rất hiệu quả lúc trẻ được 2 tháng tuổi.

Những bệnh xảy ra quanh năm

Bệnh tay chân miệng (TCM): hiện ở bệnh xuất hiện quanh năm trên cả nước, thường gặp ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi, nhiều nhất là tại nhóm trẻ dưới 3 tuổi, khả năng lây lan rất cao gây nhiều lo lắng cho gia đình có trẻ nhỏ, bệnh liên quan nhất là đến vấn đề vệ sinh cá nhân và môi trường. Bệnh hiểm nguy thật sự nếu xuất hiện các biến chứng về thần kinh, hô hấp hay tim mạch như: run chi, co giật, gồng người, hốt hoảng, lơ mơ, đi đứng loạng choạng, thở mệt, thở khó, nhịp tim nhanh… nếu như gặp những biểu hiện này phụ huynh nên khẩn trương đưa trẻ tới ngay bệnh viện để được chữa trị kịp thời.

Sốt xuất huyết (SXH): bệnh phổ biến quanh năm nhưng thường có chiều hướng gia nâng cao về mùa mưa (mùa hè). Bệnh SXH vẫn được xếp vào nhóm bệnh hiểm nguy cho trẻ em vì những biến chứng hiểm nguy của bệnh, nhất là tình trạng sốc SXH nặng. Khi nghi ngờ trẻ sốt cao thường xuyên 2 - 7 ngày kèm những biểu hiện xuất huyết da niêm như: chấm/mảng xuất huyết bất thường, trẻ bị chảy máu cam (máu mũi), chảy máu chân răng hoặc xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi tiêu phân đen… Phụ huynh cần sớm đưa trẻ đi khám bác sĩ để được điều trị hiệu quả. Hiện ở bệnh SXH chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vẫn chưa có vắcxin phòng ngừa.

Các bệnh lý khác: với thời tiết oi bức, nhiệt độ môi trường tăng cao làm trẻ em thường bị chứng rôm sảy gây ngứa ngáy rất khó chịu, hoặc trẻ có thể bị say nắng ví dụ chơi tại ngoài nắng nóng quá lâu, vì cơ thể trẻ bị mất nước và muối khoáng khá nhiều qua sự bài tiết mồ hôi trên da, qua hơi thở vì thời tiết nắng nóng.

Phòng ngừa hiệu quả bệnh mùa nắng nóngTạo thói quen vệ sinh cá nhân tốt: như rửa tay sạch sẽ - đúng cách trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và chơi đùa, sẽ giúp trẻ loại bỏ hiệu quả những tác nhân gây bệnh hiểm nguy từ chính đôi bàn tay của mình, rửa tay được xem như “liều vắc xin miễn phí” cho mọi người.Ăn uống hợp vệ sinh: việc chế biến và bảo quản đồ ăn, thức uống phải tuân thủ chặt chẽ quy định an toàn vệ sinh thực phẩm của Bộ Y tế, nhằm loại trừ tối đa các tác nhân gây bệnh ở đường tiêu hóa có thể gây hại cho sức khỏe của trẻ.Tạo không gian sống trong lành và an toàn: giữ không gian sống thông thoáng, trong lành nhằm giảm thiểu sự lây nhiễm của các bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm. Phát quang môi trường, loại bỏ những nơi nước đọng nhằm ngăn chặn sự phát triển của muỗi vằn là trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết. Ngoài ra, phụ huynh có thể tạo thói quen ngủ mùng, tham dự phong trào diệt lăng quăng… để thực hiện rất tốt phương châm “nhà không lăng quăng thì không bệnh sốt xuất huyết”.Tăng cường lượng dịch uống: để bồi hoàn lượng nước cần yếu cho cơ thể, nhất là là những loại nước uống giàu khoáng chất và nhiều vitamin như: các loại nước ép trái cây, nước cam tươi, nước dừa tươi, nước sôi nguội…giúp cơ thể trẻ luôn luôn mát mẻ và có sức đề kháng tốt nhằm chống chọi với bệnh tật.Thực hiện tốt việc “nuôi con bằng sữa mẹ”: cũng là biện pháp chủ động nâng cao sức đề kháng cho trẻ, đặc biệt trẻ nhũ nhi vì sữa mẹ ngoài dưỡng chất cần yếu còn có 1 lượng kháng thể rất dồi dào giúp trẻ bộ phận tránh bệnh tật.Tiêm ngừa đầy đủ: tất cả những loại bệnh lý hiểm nguy phù hợp với lứa tuổi của trẻ bằng các loại vắcxin sẵn có, giúp trè được bảo vệ rất tốt nhất trong suốt mùa nắng nóng này.

ThS.BS. ĐINH THẠC